Start › Poradniki › Słownictwo podstawowe

Słownictwo podstawowe: lista i dlaczego jest ważne

Kilkaset słów wykonuje większość pracy w codziennej mowie. Dobre ich wybranie — i umieszczenie tam, gdzie nigdy nie zmienią miejsca — to najważniejsza decyzja w systemie AAC. Oto słownictwo podstawowe, które zawiera SayThrough, wraz z uzasadnieniem.

Czym są słowa podstawowe?

Słowa podstawowe to najczęstsze słowa, które sprawdzają się niemal w każdej sytuacji: chcę, iść, więcej, stop, pomoc, ja, ty, nie, to. Badania nad codziennym językiem konsekwentnie pokazują, że zbiór około 200–400 takich słów odpowiada za mniej więcej 80% tego, co ludzie faktycznie mówią. Ich przeciwieństwem jest słownictwo peryferyjne — rzeczowniki w rodzaju banan, trampolina czy dinozaur — ogromne, bardzo osobiste i przydatne wyłącznie w tej jednej sytuacji, którą nazywa.

Dlaczego słownictwo podstawowe jest pierwsze

Kusi, żeby zapełnić tablicę zdjęciami ulubionych potraw i zabawek, bo łatwo je zrobić i łatwo sprawdzić. Słownictwo podstawowe to lepsza inwestycja z trzech powodów:

• Sięga dalej. Więcej działa przy kolacji, w parku, w wannie i w sporze o film. Banan działa przy śniadaniu.
• Buduje zdania. Same rzeczowniki prowadzą do nazywania. Czasowniki, zaimki i małe słowa dają chcę to, idziemy na dwór, przestań, nie teraz — prawdziwy język, z gramatyką.
• Premiuje uczenie ruchowe. Ponieważ słowa podstawowe są używane bez przerwy i nigdy nie zmieniają miejsca, ich położenie staje się automatyczne — odnajduje się je pamięcią ruchową, zamiast szukać. Dlatego SayThrough nigdy nie przebudowuje układu tablicy: podniesienie poziomu słownictwa odsłania słowa w ich miejscach, zamiast je przestawiać.

Lista słownictwa podstawowego SayThrough

Poniżej znajduje się rzeczywiste słownictwo podstawowe z rozszerzonej tablicy SayThrough — łącznie 310 słów podstawowych: słowa stale obecne, które pozostają na ekranie niezależnie od tego, gdzie jesteś, oraz stojące za nimi strony podstawowe. Ta lista jest generowana z tych samych danych, z których startuje aplikacja, więc nie może rozjechać się z tym, co zobaczysz w produkcie.

Kolory są zgodne z kluczem Fitzgeralda, czyli konwencją wspólną dla większości systemów AAC: zaimki na żółto, czasowniki na zielono, pytania na niebiesko, małe słowa na pomarańczowo, określenia na fioletowo, zwroty grzecznościowe na różowo.

Trzy rozmiary, jeden plan ruchowy

To samo słownictwo zostało opracowane w trzech rozmiarach siatki — tablica startowa z 26 słowami, standardowa ze 196 i rozszerzona z 513, której trzon wypisano powyżej. Rozmiar wybiera się raz, przy konfiguracji, ponieważ zmiana siatki przesuwa każde słowo i niszczy plan ruchowy. W obrębie jednego rozmiaru poziom słownictwa decyduje o tym, które słowa są widoczne: podniesienie go odsłania kolejne słowa dokładnie tam, gdzie i tak miały się znaleźć, więc nic, czego ktoś już się nauczył, nigdy się nie przesuwa.

Jak zacząć ze słownictwem podstawowym

1. Wybierz pięć, nie pięćdziesiąt. Więcej, iść, stop, chcę i pomoc spokojnie wystarczą na tydzień.
2. Modeluj je sam. Dotykaj słów na urządzeniu, kiedy mówisz. Nazywa się to wspomaganą stymulacją językową i jest najskuteczniejszą rzeczą, jaką robi partner komunikacyjny.
3. Używaj ich w prawdziwych sytuacjach. Słowa podstawowe sprawdzają się przy przekąsce, przy przechodzeniu do kolejnej czynności i w zabawie — a nie w ćwiczeniu przy stoliku.
4. Nie odpytuj. Powstrzymaj się od pytania „co to jest?”. Komentuj, proponuj wybór i czekaj. Porozumiewanie się to nie egzamin.